تبلیغات
پایگاه اطلاع رسانی افسران جنگ نرم - ویژگی‌های لازم رئیس‌جمهور از نگاه امام خمینی (ره)
چهارشنبه 25 اردیبهشت 1392

ویژگی‌های لازم رئیس‌جمهور از نگاه امام خمینی (ره)

   نوشته شده توسط: عمار    نوع مطلب :سیاسی ،




آنچه از بیانات امام خمینی (ره) برداشت می‌شود این است كه از دیدگاه امام خمینی (ره)، تدین و تعهد، شرط تصدی هر مسئولیتی، از جمله ریاست‌جمهوری، در حكومت دینی و جمهوری اسلامی است.










محمد هادی زرافشان*

آنچه از بیانات امام خمینی (ره) برداشت می‌شود این است كه از دیدگاه امام خمینی (ره)، تدین و تعهد، شرط تصدی هر مسئولیتی، از جمله ریاست‌جمهوری، در حكومت دینی و جمهوری اسلامی است.[1]

اما گذشته از این معیار كلی و عمومی، حضرت روح‌الله (س) در مقاطع گوناگون پیش و پس از انقلاب و عمدتاً به مناسبت برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری و همچنین تنفیذ حكم ریاست‌جمهوری، ویژگی‌های چندی را كه برای رئیس‌جمهور در طراز انقلاب اسلامی و ملت صدر اسلامی ایران لازم است، برشمرده‌اند.

با تحلیل این ویژگی‌ها، از نگاهی به دو قسمِ ویژگی‌های ایجابی و ویژگی‌های سلبی رهنمون می‌شویم. توضیح آنكه، ویژگی‌های ایجابی آن ویژگی‌هایی است كه نامزد ریاست‌جمهوری باید در خود بیابد یا ایجاد كند و هرچه بیشتر آن‌ها را در وجود خود تقویت نماید و ویژگی‌های سلبی آن ویژگی‌هایی است كه داوطلب تصدی این مقام باید از آن‌ها منزه باشد و اگر چنان‌چه در او وجود دارد، آن‌ها را تضعیف كند و از بین ببرد.

آنچه از بررسی این ویژگی‌ها به‌دست می‌آید آن است كه اولاً برخی از این ویژگی‌های بیان‌شده توسط امام (ره) به صورت متناظر می‌باشند؛ یعنی در مقابل یك ویژگی ایجابی، یك ویژگی سلبی كه حالت مقابل آن ویژگی ایجابی است، طرح شده‌است، مثلاً اگر به عنوان یك ویژگی ایجابی گفته شده‌است كه «با قانون اساسی موافق باشد و از آن تبعیت كند»، در مقابل و به تناظر، به عنوان یك ویژگی سلبی بیان گردیده‌است كه «از قانون اساسی تخطی نكند».

اما این لزوماً بدین معنا نیست كه بین همه ویژگی‌های بیان‌شده تناظر وجود دارد و اتفاقاً در بین بعضی دیگر از این ویژگی‌ها تناطری وجود ندارد و به صورت مستقل مطرح شده‌اند، مثلاً بین ویژگی «دارای بصیرت در امر دین و دنیا باشد» و ویژگی «حتی‌الامكان روحانی نباشد»، تناظری وجود ندارد.

ثانیاً توجه حضرت امام (ره) به ویژگی‌های ایجابی لازم برای رئیس‌جمهور بیشتر از ویژگی‌های سلبی بوده است و این امر از تعداد بیشتر ویژگی‌های ایجابی نسبت به ویژگی‌های سلبی مبرهن است. این مقایسه، نشان‌دهنده و مؤید همان نگاه ایجابی و مثبتی است كه امام خمینی (ره) در تمامی زمینه‌ها از آن برخوردار بودند.

ثالثاً از آنجا كه حضرت روح‌الله (س) همواره بر حاكمیت قانون تأكید داشتند و اساساً حكومت اسلامی را حكومت قانون می‌دانستند[2]، ویژگی‌های لازم برای رئیس‌جمهور را همان ویژگی‌های ذكرشده در قانون اساسی می‌دانستند – ایشان پیش از اولین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و در تشریح ویژگی‌های لازم برای رئیس‌جمهور آینده می‌فرمایند: «قانون اساسی را ملاحظه كنند و صفات رئیس‌جمهور را در آنجا ملاحظه كنند[3] و كسی كه دارای آن صفات بود و او را به آن صفات می‌شناسید، به او رأی بدهید و اگر فاقد آن صفات باشد، احتراز كنید از رأی دادن به او»[4]. – و بیان این ویژگی‌های ایجابی و سلبی، برای تبیین و تدقیق همان ویژگی‌های ذكرشده در قانون اساسی و هدایت مردم جهت انتخاب اصلح بوده است و نباید موجب ایجاد این توهم گردد كه امام (ره) برای ریاست‌جمهوری، شرایطی فراتر از شرایط قانونی مطالبه می‌كردند.

در پایان لازم به ذكر است كه ویژگی‌های ایجابی و سلبی بیان‌شده در جدول ذیل، تمامی مواردی است كه در صحیفه امام خمینی (ره) و وصیت‌نامه الهی – سیاسی ایشان، در موضوع ویژگی‌های لازم برای رئیس‌جمهور یافت شد و سپس دسته‌بندی و ویرایش گردید و موارد تكراری حذف شد و در اكثر موارد هم سعی گردید كه با همان عبارات شیوای حضرت امام (ره) بیان شود.


ردیف ویژگی‌های ایجابی (باشد) ویژگی‌های سلبی (نباشد)
1 در كارهایی كه كرده‌است، امتحان داده‌باشد.[5] دزد نباشد و نخواهد جیب خودش را پر كند.[6]
2 صحیح و سالم باشد، ولو از طبقه پایین باشد.[7] سوء‌سابقه نداشته‌باشد.[8]
3 سوابق قبل، حین و بعد انقلابش، سوابق خوبی باشد.[9] به رژیم شاهنشاهی وابستگی نداشته‌باشد و حتی هیچ‌گاه در رژیم سابق وارد نشده‌باشد.[10]
4 از طبقه‌ای باشد كه محرومیت و مظلومیت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فكر رفاه آنان باشد و حامی، طرفدار و جانبدار مستضعفان، محرومان، مظلومان و مستمندان باشد.[11] از اشراف، سرمایه‌داران، زمین‌خواران و صدرنشینان مرفه و غرق در لذات و شهوات نباشد كه نتواند تلخی محرومیت و رنج گرسنگان و پابرهنگان را بفهمد.[12]
5 مسلمان، متدین، پیرو احكام اسلام و معتقد به قوانین اسلام باشد و صد در صد مكتبی، اسلامی و در خط اسلام باشد و از همه به اسلام متعهدتر باشد.[13] نه شرقی و شرق‌زده باشد، نه غربی و غرب‌زده و نه حتی گرایش به شرق یا غرب داشته باشد و با اجانب پیوند نداشته باشد و از گرایش به مكتب‌های انحرافی نیز منزه باشد و از فرامین الهی و احكام اسلام تخطی نكند.[14]
6 مخالف ظالمان، ستمگران و مستكبران باشد.[15] با هیچ ظالمی راه سازش باز نكند.[16]
7 شایسته‌سالار باشد و افراد كارآمد و فرمان‌بردار اسلام را برای همكاری انتخاب كند و مشاورینش را از اشخاص باسابقه كه تعهدشان قبل از انقلاب مشهود بوده‌است، انتخاب كند.[17] رفیق‌باز و باندباز نباشد و به دنبال فرمان‌برداری زیردستان از خودش نباشد و از اعمال شبه‌طاغوتی اجتناب كند و از چاپلوسان دغل‌باز و زبان‌بازان حیله‌گر بر حذر باشد.[18]
8 بر محور عدل اسلامی عمل كند.[19] از راه مستقیم انسانیت و اسلام انحراف ننماید.[20]
9 با قانون اساسی موافق باشد و از آن تبعیت كند و در مقابل آن خاضع باشد.[21] از قانون اساسی تخطی نكند.[22]
10 ملی باشد و از خودتان و برای خودتان باشد و خدمت‌گزار ملت، كشور و اسلام باشد و دل‌سوز ملت باشد و در راه مصالح كشور و ملت كوشش كند.[23] چپ و راستی نباشد.[24]
11 دارای بصیرت در امر دین و دنیا باشد.[25] حتی‌الامكان روحانی نباشد.[26]
12 مطلع و دارای دید سیاسی باشد.[27]     
13 «اشداء علی الكفار و رحماء بینهم»[28] باشد.[29]     
14 به اصل 110 قانون اساسی و ولایت فقیه معتقد و وفادار باشد.[30]      
15 لایق و شایسته مقام ریاست‌جمهوری باشد و توانایی اداره مملكت طوری كه خدا می‌خواهد را داشته باشد.[31]     

پی نوشت‌ها:

--------------------------------------------------------------------------------

* كارشناسی‌ارشد حقوق عمومی دانشگاه علامه طباطبایی.

[1] - صحیفه امام خمینی (ره)، ج 19، صص 366 و 367.

[2] - همان، ج 8، صص 281 و 282.

[3] - اصل 115 قانون اساسی: «رئیس‌جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی كه واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد:

ایرانی‌الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهی رسمی كشور».

[4] - همان، ج 11، ص 393.

[5] - همان، ج5، ص 322.

[6] - همان.

[7] - همان، ج5، ص 322 و ج 12، ص 72.

[8] - همان، ج 11، ص 393.

[9] - همان، ج 11، صص 484 و 485.

[10] - همان، صص 393 و 485.

[11] - وصیت‌نامه الهی – سیاسی امام خمینی (ره)، ص 48 و صحیفه امام خمینی (ره)، ج12، ص 139، ج 15، صص 249 و 278 و ج 19، ص 369.

[12] - وصیت‌نامه الهی – سیاسی امام خمینی (ره)، ص 48 و صحیفه امام خمینی (ره)، ج 5، ص 322.

[13] - صحیفه امام خمینی (ره)، ج 11، صص 484، 485، 518 و 519، ج 12، ص 72، ج 15، صص 27، 67 و 249 و ج 19، ص 369.

[14] - همان، ج 11، ص 484 و 485 و 519، ج 12، ص 139 و ج 15، صص 67 و 249.

[15] - همان، ج 19، ص 369.

[16] - همان.

[17] - همان، ج 19، صص 366 و 369.

[18] - همان، ج 12، ص 139 و ج 19، صص 366 و 369.

[19] - همان، ج 12، ص 139.

[20] - همان، ج 15، ص 278.

[21] - همان، ج 11، ص 485، ج 12، صص 119 و 139 و ج 15، ص 67.

[22] - همان، ج 15، ص 67.

[23] - همان، ج 11، صص 485 و 519، ج 12، ص 72 و ج 15، صص 67، 249 و 278.

[24] - همان، ج 12، ص 72.

[25] - همان، ج 15، ص 249.

[26] - همان، ج 11، ص 464.

[27] - همان، ج 5، ص 322 و ج 15، ص 249.

[28] - قسمتی از آیه شریفه 29 سوره مباركه فتح.

[29] - همان، ج 15، ص 278.

[30] - همان، ج 11، ص 485.

[31] - همان، ج 11، صص 393 و 485 و ج 19، ص 366.



 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.